કયું મીઠું સ્વાસ્થ્ય માટે સારું?//Which Salt is Best for Health?

 BY DIETICIAN RIZALA KALYANI

ઘણા લોકોમાં મીઠા વિશે ઘણી ગેરસમજ છે. ખાસ કરીને થાઇરોઇડના દર્દીઓમાં “સિંધા મીઠું (Sendha Namak)” સારું છે અને સામાન્ય આયોડાઇઝ્ડ મીઠું ખરાબ છે એવી માન્યતા ઘણી વખત જોવા મળે છે. હકીકતમાં આ એક મોટો મિથ (Myth) છે.

---

1️⃣ કયું મીઠું સ્વાસ્થ્ય માટે સારું?

સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ સૌથી યોગ્ય મીઠું છે:

👉 આયોડાઇઝ્ડ મીઠું (Iodized Salt)

કારણ કે તેમાં આયોડિન હોય છે, જે થાઇરોઇડ હોર્મોન બનાવવા માટે જરૂરી છે.

થાઇરોઇડ ગ્રંથિ T3 અને T4 હોર્મોન બનાવવા માટે આયોડિનનો ઉપયોગ કરે છે. જો આયોડિન ઓછું મળે તો નીચેની સમસ્યાઓ થઈ શકે:

• હાયપોથાઇરોઇડિઝમ

• ગોઇટર (ગળામાં થાઇરોઇડનું વધવું)

• બાળકોમાં બુદ્ધિ વિકાસમાં ઘટાડો

આ કારણસર ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં આયોડાઇઝ્ડ મીઠું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.

---

2️⃣ સિંધા મીઠું (Sendha Namak) શું ખરેખર સારું છે?

ઘણા લોકો માને છે કે સિંધા મીઠું થાઇરોઇડ માટે સારું છે, પરંતુ આ સાચું નથી.

હકીકત:

• સિંધા મીઠામાં આયોડિન નથી અથવા બહુ ઓછું હોય છે

• લાંબા સમય સુધી તેનો ઉપયોગ કરવાથી આયોડિનની ઉણપ થઈ શકે

અટલે કે:

👉 થાઇરોઇડના દર્દીઓ માટે સિંધા મીઠું ખાસ ફાયદાકારક નથી.

તે સામાન્ય મીઠાની જેમ જ સોડિયમ ક્લોરાઇડ છે.

---

3️⃣ દરરોજ કેટલું મીઠું લેવુ જોઈએ?

વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) મુજબ:

👉 દિવસે 5 ગ્રામથી ઓછું મીઠું લેવુ જોઈએ
(લગભગ એક ચમચી જેટલું)

આમાં રસોઈમાં નાખેલું મીઠું અને ખોરાકમાં રહેલું મીઠું બન્ને સામેલ છે.

ભારતમાં સામાન્ય રીતે લોકો 8–10 ગ્રામ મીઠું લઈ લે છે, જે વધારે છે.

---

4️⃣ વધારે મીઠું લેવાથી શું નુકસાન?

વધુ મીઠું લેવાથી નીચેના જોખમ વધે છે:

• હાઇ બ્લડ પ્રેશર

• હાર્ટ ડિસિઝ

• સ્ટ્રોક

• કિડની ડેમેજ

• શરીરમાં પાણી અટકવું (Water retention)

---

5️⃣ થાઇરોઇડ દર્દીઓ માટે સલાહ

થાઇરોઇડ દર્દીઓએ:

✔ આયોડાઇઝ્ડ મીઠું જ વાપરવું
✔ સિંધા મીઠું નિયમિત ઉપયોગ માટે જરૂરી નથી
✔ મીઠાનું પ્રમાણ નિયંત્રિત રાખવું
✔ વધારે પ્રોસેસ્ડ ખોરાક ટાળવો

---

✅ સારાંશ (Conclusion):

• સૌથી સારું મીઠું → આયોડાઇઝ્ડ મીઠું

• સિંધા મીઠું થાઇરોઇડ માટે સારું છે – આ એક મિથ છે

• દિવસમાં 5 ગ્રામથી ઓછું મીઠું લેવુ યોગ્ય છે

• મીઠું પસંદ કરતી વખતે સૌથી મહત્વની વાત બ્રાન્ડ નહીં પરંતુ તેમાં આયોડિન છે કે નહીં તે છે.
  શરીરને ખાસ કરીને થાઇરોઇડ ગ્રંથિ માટે આયોડિન જરૂરી છે. તેથી આયોડાઇઝ્ડ મીઠું (Iodized Salt) વાપરવું સૌથી યોગ્ય છે.

  ---

  ભારતમાં ઉપલબ્ધ સારા મીઠાના બ્રાન્ડ

  ગુજરાત અને ભારતમાં સામાન્ય રીતે નીચેના આયોડાઇઝ્ડ મીઠા બ્રાન્ડ વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે:

  1️⃣ Tata Salt

  • ભારતમાં સૌથી વધુ ઉપયોગ થતું મીઠું

  • આયોડાઇઝ્ડ અને શુદ્ધ

  • થાઇરોઇડ માટે જરૂરી આયોડિન આપે છે

  2️⃣ Aashirvaad Iodized Salt

  • સારી ગુણવત્તાવાળું આયોડાઇઝ્ડ મીઠું

  • રસોઈમાં રોજિંદા ઉપયોગ માટે યોગ્ય

  3️⃣ Captain Cook Salt

  • જાણીતા બ્રાન્ડમાંનું એક

  • આયોડિનવાળું મીઠું

  4️⃣ Marina Iodized Salt

  • ક્રિસ્ટલ પ્રકારનું આયોડાઇઝ્ડ મીઠું

  5️⃣ Tata Salt Lite

• તેમાં સોડિયમ થોડું ઓછું હોય છે

• બ્લડ પ્રેશરવાળા દર્દીઓ માટે ઉપયોગી થઈ શકે

Misconceptions About Salt and Thyroid Health

Many people have misconceptions about salt. Especially among thyroid patients, there is a common belief that “Sendha Namak (rock salt)” is good and regular iodized salt is harmful. In reality, this is a major myth.

---

1️⃣ Which Salt is Best for Health?

From a health perspective, the most appropriate salt is:

👉 Iodized Salt

This is because it contains iodine, which is essential for the production of thyroid hormones.

The thyroid gland uses iodine to produce T3 and T4 hormones. If iodine intake is low, the following problems may occur:

• Hypothyroidism

• Goiter (enlargement of the thyroid gland in the neck)

• Reduced brain development in children

For this reason, iodized salt has been made mandatory in many countries, including India.

---

2️⃣ Is Sendha Namak (Rock Salt) Really Better?

Many people believe that Sendha Namak is better for thyroid health, but this is not true.

The Facts:

• Sendha Namak contains little or no iodine

• Long-term use may lead to iodine deficiency

Therefore:

👉 Sendha Namak is not particularly beneficial for thyroid patients.

Chemically, it is simply sodium chloride, just like regular salt.

---

3️⃣ How Much Salt Should We Consume Daily?

According to the World Health Organization (WHO):

👉 Less than 5 grams of salt per day
(approximately one teaspoon)

This includes both salt added during cooking and salt present in foods.

In India, people commonly consume 8–10 grams per day, which is higher than recommended.

---

4️⃣ Health Risks of Excess Salt Intake

Consuming too much salt increases the risk of:

• High blood pressure

• Heart disease

• Stroke

• Kidney damage

• Water retention in the body

---

5️⃣ Advice for Thyroid Patients

Thyroid patients should:

✔ Use iodized salt
✔ Understand that Sendha Namak is not necessary for regular use
✔ Control total salt intake
✔ Avoid excess processed foods

---

✅ Conclusion

• The best salt → Iodized salt

• The belief that Sendha Namak is better for thyroid is a myth

• Salt intake should be less than 5 grams per day

When choosing salt, the most important factor is not the brand, but whether it contains iodine.
The body—especially the thyroid gland—needs iodine, therefore iodized salt is the most appropriate choice.

---

Reliable Salt Brands Available in India

In Gujarat and across India, the following iodized salt brands are commonly considered reliable:

1️⃣ Tata Salt

• One of the most widely used salts in India

• Iodized and purified

• Provides iodine necessary for thyroid health

2️⃣ Aashirvaad Iodized Salt

• Good quality iodized salt

• Suitable for everyday cooking

3️⃣ Captain Cook Salt

• A well-known brand

• Contains iodine

4️⃣ Marina Iodized Salt

• Crystal form iodized salt

5️⃣ Tata Salt Lite

• Contains slightly lower sodium

• May be helpful for patients with high blood pressure.