શું ડાયાબિટીસ માં દૂધ લઈ શકાય? // DIABETES AND MILK

 BY DIETICIAN RIZALA KALYANI

ડાયાબિટીસ અને દૂધ

“મને ડાયાબિટીસ છે. શું હું દૂધ પી શકું?” 

ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકો દ્વારા પૂછવામાં આવતા સૌથી સામાન્ય પ્રશ્નોમાંનો આ એક છે.
તેનો સરળ જવાબ છે: હા, ડાયાબિટીસ ધરાવતા મોટાભાગના લોકો તેમના આહારમાં દૂધનો સમાવેશ કરી શકે છે. મહત્વની બાબત એ છે કે તમે કયા પ્રકારનું દૂધ પસંદ કરો છો, કેટલું દૂધ પીઓ છો અને તેમાં શું ઉમેરો છો.
ડાયાબિટીસમાં દૂધ પીવાની ‘મનાઈ’ નથી. વાસ્તવમાં, તે પ્રોટીન, કેલ્શિયમ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ પોષક તત્વો પૂરા પાડી શકે છે.

🥛 દૂધ લેતીવખતે કઈ વસ્તુ નું ધ્યાન રાખવું ?

હા દૂધ લેવાઈ પરંતુ આ બાબતો નું ધ્યાન રાખવું :

• દૂધનું પ્રમાણ
• દૂધનો પ્રકાર
• શું તે એકલું લેવામાં આવે છે કે કાર્બોહાઇડ્રેટથી ભરપૂર અન્ય ખોરાક સાથે
• તમારા ભોજનનું એકંદરે બંધારણ
• બ્લડ ગ્લુકોઝ પ્રત્યે તમારી વ્યક્તિગત પ્રતિક્રિયા

ડાયાબિટીસ ધરાવતા મોટાભાગના લોકો માટે, દૂધનું મધ્યમ પ્રમાણ સંતુલિત આહારમાં સરળતાથી સામેલ કરી શકાય છે. મોટાભાગના પુખ્ત વયના લોકો માટે, તેમના કાર્બોહાઇડ્રેટ અને કેલરીની એકંદર જરૂરિયાતોને આધારે, એક સમયે લગભગ ૧૫૦–૨૫૦ મિલી દૂધનું પ્રમાણ યોગ્ય ગણાય છે.

🥛 ડાયાબિટીસ માટે કયું દૂધ વધુ સારું છે?

એવું કોઈ એક દૂધ નથી જે દરેક માટે શ્રેષ્ઠ હોય. દૂધની પસંદગી બ્લડ શુગર, કેલરીની જરૂરિયાત, , પ્રોટીનની જરૂરિયાત અને વ્યક્તિગત પસંદગી પર આધારિત હોવી જોઈએ.

ડાયાબિટીસમાં દૂધના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો:

1. ઓછી ચરબીવાળું ગાયનું દૂધ –✅ રોજિંદા વપરાશ માટે શ્રેષ્ઠ પસંદગી

2. ડબલ-ટોન્ડ દૂધ (મલાઈ વગરનું )  – ✅ કેલરી નિયંત્રણ માટે સારું

3. સ્કીમ્ડ મિલ્ક  – ✅ વધુ વજન/સ્થૂળતા અથવા હાઈ કોલેસ્ટ્રોલની સ્થિતિમાં ઉપયોગી

4. ખાંડ વગરનું સોયા મિલ્ક – ✅ પ્રોટીનયુક્ત અને ડેરી-ફ્રી (દૂધ-રહિત) સારો વિકલ્પ

5. ખાંડ વગરનું બદામનું દૂધ (આલમન્ડ મિલ્ક) – ✅ કાર્બોહાઇડ્રેટનું પ્રમાણ ઓછું, પરંતુ પ્રોટીનનું પ્રમાણ પણ ઓછું

👉 શું ટાળવું: ખાંડવાળું કે ફ્લેવર્ડ દૂધ, મિલ્કશેક અને ખાંડ, મધ કે ગોળ ઉમેરેલું દૂધ.
💡 યોગ્ય માત્રા : વ્યક્તિના  આહાર અને કાર્બોહાઇડ્રેટની જરૂરિયાત મુજબ, એક વારમાં આશરે  ૧૫૦–૨૫૦ મિલી દૂધ લઈ શકાય.

Diabetes and Milk

I have diabetes. Can I drink milk?

This is one of the most common questions asked by people with diabetes.
The simple answer is: Yes, most people with diabetes can include milk in their diet. The important thing is which milk you choose, how much you drink, and what you add to it.
Milk is not “forbidden” in diabetes. In fact, it can provide protein, calcium and other important nutrients.

🥛 How much portion of milk is suitable :

• Quantity of milk
• Type of milk
• Whether it is taken alone or with other carbohydrate-rich foods
• Your overall meal composition
• Your individual blood glucose response.

For most people with diabetes, a moderate portion of milk can easily fit into a balanced diet. For most adults, around 150–250 mL milk at a time is a reasonable serving, depending on their overall carbohydrate and calorie requirements.

🥛 Best Milk Options in Diabetes:

1. Toned / Low-fat cow's milk – ✅ Preferred everyday choice

2. Double-toned milk – ✅ Good for calorie control

3. Skimmed milk – ✅ Useful for overweight/obesity or high cholesterol

4. Unsweetened soy milk – ✅ Good dairy-free option with protein

5. Unsweetened almond milk – ✅ Low in carbohydrate, but low in protein

👉 Avoid: Sweetened/flavoured milk, milkshakes, and milk with added sugar, honey or jaggery.

💡 Practical portion: About 150–250 mL per serving, depending on the individual's overall diet and carbohydrate requirements.